Frankowicze wygrywają w sądzie

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku w sprawie o sygnaturze VI ACa 427/18 uznał zawartą w 2008 roku z bankiem umowę kredytową za nieważną i ją unieważnił. W konsekwencji kredytobiorca ma obowiązek oddać na rzecz banku tylko pożyczoną od banku kwotę bez dodatkowych kosztów jak odsetki, prowizje.

To pierwszy tego typu prawomocny wyrok sądu, który uznał umowę kredytową za nieważną. Jako podstawę dla stwierdzenia nieważności umowy sąd wywiódł z analizy art. 69 prawa bankowego, w myśl którego kredytobiorca na mocy umowy kredytowej jest zobowiązany oddać bankowi kwotę  wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Skoro zatem sąd uznał, że umowa w rzeczonej sprawie nie spełnia wymogów umowy kredytowej ograniczył odpowiedzialność kredytobiorcy do zwrotu wyłącznie kwoty wykorzystanych środków.

Niedozwolone klauzule waloryzacyjne w umowach kredytowych

Narodowy Bank Polski oraz Komisja Nadzoru Finansowego w raportach sprzed laty uznały kredyty we frankach za objęte dużym ryzykiem walutowym. Tak naprawdę banki nie udzielały kredytów we frankach szwajcarskich. Frank służył jako miernik wartości. Frankowicze uważają, że banki działały bezprawnie oferując kredytobiorcom kredyt w obcej walucie. Podstawowy zarzut dotyczy braku  rzetelnej informacji o ryzyku jakie niesie za sobą zmiana kursu waluty w przyszłości. Dodatkowo zawiły sposób określenia klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytowych powodował, że kredytobiorcom bardzo trudno wyliczyć było wysokość swoich zobowiązań. Stąd zatem, zdaniem frankowiczów,  ze względu na niedozwolone klauzule umowne umowy kredytowe powinny być uznane za nieważne.

Bank może złożyć jeszcze skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Jednak wydany już wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie otwiera drogę frankowiczom do wygranych innych spraw sądowych.

Artykuł Kredyty we frankach- wyrok sądu szansą dla frankowiczów? pochodzi z serwisu Doradcy Łódź.

Czym jest umowa kredytowa?

Banki udzielają kredytu na podstawie umowy kredytowej, która uregulowana została w ustawie Prawo bankowe. W wyniku zawarcia z klientem umowy kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel. Kredytobiorca zobowiązuje się natomiast do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Tak brzmi definicja umowy kredytowej z ustawy Prawo bankowe, natomiast w nieco prostszym języku można określić, że na skutek zawartej umowy bank wypłaca określoną kwotę pieniędzy na określony czas. Koszt korzystania przez klienta z pieniędzy banku, a także zasady, na podstawie których ten koszt jest liczony opisuje szczegółowo umowa.

Jednocześnie umowa kredytowa zobowiązuje klienta  do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu razem z odsetkami w formie rat w określonych terminach, zgodnie z harmonogramem spłaty kredytu. Zaciągając kredyt, klient ma  obowiązek zapłacić bankowi prowizję od udzielonego kredytu (jeśli dana oferta kredytowa taki koszt zakłada). Wysokość prowizji określają banki, dlatego wcześniej warto porównać oferty kilku instytucji i wybrać najbardziej korzystne rozwiązanie.

Co zawiera umowa kredytowa?

Oprócz stron umowy, umowa określa  kwotę i walutę kredytu. Jeśli będzie to umowa o kredyt denominowany lub w innej walucie niż polski złoty w jej treści muszą z pewnością znajdziesz szczegółowe mechanizmy wyliczania kwoty kredytu, jego transz czy rat kapitałowo-odsetkowych.

Umowa kredytowa wskazuje także cel, na który kredyt został udzielony. Przykładowo kredyt hipoteczny umożliwia zakup nieruchomości na rynku pierwotnym lub wtórnym, a także budowę własnego domu. W przypadku budowy domu kredyt jest wypłacany transzami w zależności od postępu prac budowlanych. Jeśli poszczególne transze kredytu albo któraś z nich zostanie wydatkowana na inny cel- bank może wypowiedzieć umowę.

Zasady i terminy spłaty kredytu stanowią bardzo ważną część umowy kredytowej. W formie harmonogramu do umowy jest przedstawiona wysokość rat kapitałowo-odsetkowych oraz termin ich spłaty. W przypadku nadpłaty kredytu, bank wysyła nowy harmonogram spłaty.

Oprocentowanie kredytu stanowi powszechny element umowy kredytowej. Oprocentowanie jest zmienne i na jego wysokość składa się stała marża banku i stopa procentowa. Marża banku to wartość stała, zgodnie z obowiązującą w danym banku tabelą marż i prowizji. W przypadku kredytów ze zmienną stopą procentową, a takie zwykle są długoterminowe kredyty hipoteczne, stopa procentowa może wzrastać i maleć. Zmiany oprocentowania wynikają ze zmiany stopy referencyjnej: Wibor – jeśli kredyt zaciągasz w polskich złotych, Libor – jeśli kredyt będzie we frankach szwajcarskich lub Euribor – jeśli walutą będzie euro. Stopa procentowa to podstawa wyznaczania oprocentowania kredytów zaciągniętych w danej walucie przez banki. Oznacza stopę procentową, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom. Indeks przy nazwie, np. 3M, 6M oznacza okres aktualizacji stopy procentowej.

Zdarzają się przypadki udzielenia kredytu na preferencyjnych warunkach, czyli kredytów o niższym oprocentowaniu w stosunku do rynkowych stóp procentowych. Różnica pomiędzy stopą rynkową a stopą preferencyjną bank wyrównuje sobie poprzez dopłaty do kredytów preferencyjnych  z budżetu państwa.

Jeśli dana oferta kredytowa zakłada obowiązek zapłaty prowizji za udzielenie kredytu, bank w umowie kredytowej określa jej wysokość.

W umowie kredytowej znajdziesz także zapisy dotyczące dodatkowych opłat.

Jest to min. wycena nieruchomości, podatek od czynności cywilnoprawnych, wpis i wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej.

Bardzo ważnym  elementem umowy kredytowej jest zapis o warunkach wypłaty kredytu. A te mogą być ogólne bądź indywidualne.  Najważniejsze to: okazanie w banku aktu notarialnego przeniesienia własności nieruchomości, potwierdzenie złożenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego o wpis hipoteki do księgi wieczystej  na rzecz banku.   W praktyce wniosek ten jest częścią aktu notarialnego a jego wykonanie należy do notariusza. Ponadto w umowie znajdziesz złożenie dyspozycji wypłaty kredytu w formie pisemnej w banku, wniesienie wkładu własnego (min. 10%). A także ubezpieczenie nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych ( jeśli nie korzystasz z ubezpieczyciela wskazanego przez bank).

W umowie znajdą się również zapisy dotyczące zobowiązań kredytobiorcy min. do:

– spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz wszystkich opłat i prowizji w wyznaczonym terminie.

– ustanowienia hipoteki.

– udostępnienia nieruchomości (przedmiotu kredytowania i zabezpieczenia) pracownikom banku na wezwanie.

– informowania o zmianie sytuacji finansowej (np. utracie pracy).

– nie dokonywania cesji praw i obowiązków wynikających z umowy kredytowej na osobę trzecią.

– informowanie o zmianie danych osobowych.

Dane osobowe w umowie kredytowej

W pierwszych wersach umowy przeczytasz informacje dotyczące stron umowy kredytowej.  Warto dokładnie sprawdzić czy są poprawnie zapisane. Każdy bowiem np. błąd w nazwisku oznacza, że stroną umowy jest inna niż dany klient osoba. Ma to poważne konsekwencje prawne w zakresie ważności umowy kredytowej. Poza imieniem i nazwiskiem oraz serią i numerem dowodu osobistego będzie spisany także numer PESEL oraz adres zameldowania. Dowód osobisty to podstawowy dokument tożsamości i będzie niezbędny podczas zawierania umowy kredytowej.

Bank pobiera nasze dane osobowe legalnie w celu wykonania umowy. Należy pamiętać, że banki jako instytucje masowo przetwarzają dane osobowe. W związku z czym tym bardziej winny dopełnić wszystkich zasad bezpieczeństwa ochrony danych. Obecnie zasady te reguluje RODO (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) oraz polska ustawa o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 roku.

Więcej na ten temat w poprzednich artykułach: „RODO w bankach”.

Edyta Majewska

Artykuł Umowa kredytowa – podstawowe informacje pochodzi z serwisu Doradcy Łódź.

Prawa osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, dalej RODO w Rozdziale III wymienia prawa dla osób fizycznych, których dane osobowe są przetwarzane.

Obowiązek informacyjny

RODO umacnia obowiązek informacyjny, co oznacza, że masz prawo wiedzieć, jakim procesom będą poddawane Twoje dane osobowe oraz w każdej chwili możesz domagać się udzielenia informacji na temat procedur ich przetwarzania.

Twoje prawa wynikające z RODO

Ponadto zawsze możesz skorzystać z przysługujących Ci praw:

• prawo dostępu do danych – osoba, której dane dotyczą ma prawo do otrzymania informacji m.in. jakie jej dane Bank przetwarza, w jakich celach są one przetwarzane, oraz uzyskania ich kopii.
• prawo do usunięcia danych (prawo do bycia zapomnianym) – osoba, której dane dotyczą może wskazać zakres i okoliczności uzasadniające wnioskowane usunięcie danych  np. dane nie są już niezbędne do realizacji celów, dla których zostały zebrane, a nie występują podstawy prawne do  dalszego przetwarzania danych, dane są przetwarzane niezgodnie z prawem. Prawo do usunięcia danych, jako swoiste novum, może być zrealizowane w przypadkach, gdy bank nie ma podstaw prawnych do przetwarzania danych.
• prawo do przenoszenia danych – osoba, której dane dotyczą ma prawo otrzymać w ustrukturyzowanym, powszechnie używanym formacie nadającym się do odczytu maszynowego dane osobowe jej dotyczące, które dostarczyła bankowi,
• prawo do ograniczenia przetwarzania danych – osoba, której dane dotyczą wskazuje, że wystąpiły przesłanki określone w art. 18 RODO dla ograniczenia przetwarzania jej danych,
• prawo do sprostowania danych – w każdym momencie, gdy zajdzie taka potrzeba osoba, której dane dotyczą informuje bank o zmianie swoich danych osobowych,
• prawo sprzeciwu – w każdym momencie można złożyć sprzeciw wobec przetwarzania danych w sposób zautomatyzowany, w tym profilowania a także sprzeciw wobec przetwarzania danych celach marketingowych.

W jakim terminie bank musi zareagować na Twój wniosek

W przypadku skierowania do banku wniosku zawierającego prośbę o skorzystanie z któregoś w/w prawa, bank bez zbędnej zwłoki – a w każdym razie w terminie miesiąca od dnia wpłynięcia wniosku – udziela osobie, której dane dotyczą, informacji o działaniach podjętych w związku z realizacją ww. praw. W razie potrzeby termin ten może zostać przedłużony o kolejne dwa miesiące z uwagi na skomplikowany charakter żądania lub liczbę żądań. W terminie miesiąca od otrzymania żądania bank ma obowiązek poinformować Cię o przedłużeniu terminu i podać przyczyny opóźnienia.

Pamiętaj, że każdy podmiot przetwarzający Twoje dane osobowe ma obowiązek wykorzystać wszelkie środki techniczne i organizacyjne niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa Twoich danych, w szczególności zabezpieczenia danych przed ich udostępnieniem osobom nieupoważnionym, zabraniem przez osobę nieuprawnioną, utratą oraz zmianą, uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Autor: Edyta Majewska

Artykuł RODO w bankach cz 2 pochodzi z serwisu Doradcy Łódź.

Dzień 25 maja 2018 roku za nami, więc rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, dalej RODO już w pełni obowiązuje. Mimo dość powszechnej wiedzy o tym akcie prawnym wydaje się, że nadal bliskie nam są wątpliwości jak w obecnym stanie prawnym ma wyglądać przetwarzanie danych osobowych w praktyce.

Najważniejsze informacje o RODO

Poniżej kilka najważniejszych informacji o RODO, które być może rozwieją niektóre wątpliwości.

RODO zawiera 99 artykułów i 173 motywy wyjaśniających podstawowe założenia tego rozporządzenia. Zgodnie z motywem 2 RODO ma przyczyniać się do tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a jako nadrzędny cel stawia ochronę podstawowych praw i wolności osób fizycznych, a przede wszystkim zapewniać ochronę danych osobowych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z RODO danymi osobowymi są wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej.

Jedną z naczelnych zasad przetwarzania danych osobowych jest zasada legalności, w myśl której przetwarzanie musi być zgodne z prawem. Przetwarzanie, czyli operacja lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany. W praktyce oznacza to, że każdy proces wykonywany na danych osobowych musi opierać się  na co najmniej jednej podstawie prawnej. Dotyczy to również banków.

Kiedy bank może przetwarzać dane osobowe

Bank może przetwarzać Twoje dane osobowe np:

• w związku z zawartą umową o produkt bankowy lub usługę świadczoną przez bank – art. 6 ust. 1 lit. b RODO;
• gdy wypełnia obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa np. w celach zapewnienia bezpieczeństwa klientów (ochrony przed zagrożeniami wynikających m.in. z cyberbezpieczeństwa, ochrony przed wyłudzeniami i oszustwami) – art. 6 ust. 1 lit. c RODO;
• gdy jest to niezbędne dla realizacji prawnie uzasadnionych interesów banku jak np. ustalenia i dochodzenia roszczeń z związku z prowadzoną działalnością, w tym windykacji, egzekucji wierzytelności- art. 6 ust. 1 lit. f RODO.

Banki mają obowiązek przekazać klientom informacje dotyczące podstaw, zasad i celu przetwarzania danych osobowych. Bank może przetwarzać Twoje dane w  celu np. przedstawienia ofert lub rozpatrzenia wniosku o produkt lub usługę oferowaną przez bank, zawarcia umowy lub realizacji już zawartej umowy, dokonania oceny Twojej zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, rozpatrzenia reklamacji, wniosków oraz odwołań, realizacji przez Bank czynności wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, marketingu, w tym promocji produktów oferowanych przez bank, a także  ustalenia oraz dochodzenia roszczeń przez Bank w związku z prowadzoną działalnością, min. sprzedaż wierzytelności stanowiących zabezpieczenie umów kredytowych.

RODO umacnia obowiązek informacyjny, co oznacza, że masz prawo wiedzieć, jakim procesom będą poddawane Twoje dane osobowe oraz w każdej chwili możesz domagać się udzielenia informacji na temat procedur ich przetwarzania. Warte podkreślenia jest, że obowiązek informacyjny powinien zostać spełniony już w trakcie pozyskania Twoich danych osobowych. Bank ma zatem obowiązek zapoznania Ciebie z klauzulami informacyjnymi, zanim wyrazisz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych w któryś z w/w celów.

W drugie części artykułu “RODO w bankach cz. 2” znajdziesz informacje jakie są prawa osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych

Autor: Edyta Majewska

Artykuł RODO w bankach cz. 1 pochodzi z serwisu Doradcy Łódź.